RETM ARTLARININ YEREKMNE TERS DKM YNTEMYLE RETLEN PARALARIN YAPI VE MEKANK ZELLKLERNE ETKLER

ZET 
Bu almada, dkm scakl ve basncnn ya kum kalplar kullanlarak geleneksel yerekimi (gravity casting) ve yerekimine ters dkm (counter gravity casting) yntemleri ile retilen Al-% 10 Si alamnn yapve mekanik zelliklerine etkileri aratrlmtr. Alama ait numuneler 600, 640 ve 690C scaklklarda 100, 200, 250, 300 ve 500 mmHg vakum seviyelerinde dklmtr. Elde edilen sonular, yerekimine ters dkm yntemiyle retilen paralarn geleneksel dkm yntemiyle retilen paralarda daha stn mekanik zelliklere sahip olduklarn gstermitir. 

1. GR(INTRODUCTION) seramik kalp gibi) uygulamalar daha nceki 
almalarda ok snrl da olsa deerlendirilmitir [1Kaliteli, salam ve stn zelliklere sahip dkm 9]. Ancak kalp malzemesi, metalin doldurulma ekli, paralarn elde edilebilmesi amacna ynelik olarak geleneksel yer ekimi dkm ile alamlarn mikro ve yaplan almalar neticesinde yerekimine ters makro yaplar ile kazandrlan zellikler bakmndan dkm (counter gravity casting) yntemi birok detayn henz tam olarak aratrlmadgelitirilmitir [1-9]. Bu yntem basit bir ifadeyle svgrlmektedir. Daha nceleri dkmcler tarafndan metalin farklekillerde yerekiminin tersi ynnde ergitilen metal bir piston vastasyla sabit haldeki kalba doldurulmas esasna dayanr. Bu ilemde svdkm kalbna gnderilmek suretiyle dkm ilemi metal basnl gaz, elektromanyetik pompa ve vakum gerekletirilmitir [4,5]. Daha sonra bu sistem yardm ile kalp ierisine doldurulmaktadr. Sz akclk, ilem kolayl, her trl kalp ve malzemeye konusu yntem dkm zel ve kontroll yaplmasuygulanabilme gibi avantajlarnn fazla olmasgereken alamlarn ve zellikle ok ince kesitli sebebiyle dk gaz basnc yardmyla dkm paralarn retiminde baarl bir ekilde ilemlerine dntrlmtr [2,6-9]. Basnla svkullanlmaktadr. Yntemin yapl, ilemin yapldmetalin kalba gnderildii sistemde, kalp ierisinde dzenek, deiik kalp malzemelerinin (kabuk kalp, sv metal ergitme nitesinin de bulunduu yaltlm
H. Hasrcve F. Gl retim artlarnn Yerekimine Ters Dkm Yntemiyle retilen Paralarn Yap Ve Mekanik zelliklerine Etkileri 
bir dzenek ierisine yerletirilmitir (ekil 1). Kalbn alt ksmnda ergimi metalin doldurulmasna yarayan bir boru (gidici) bulunmaktadr. 

ekil 1. Gaz basnc yardmyla gerekletirilen 
yerekimine ters dkm ynteminin ematik 
gsterimi (Figure 1. Schematic illusturation of counter gravity 
casting performed by the use of gas pressure) 
Dkm ilemi sv metal zerine basn uygulanmasve bu ekilde kalbn doldurulmas esasna dayanmaktadr. Gidicideki metal ayn zamanda besleyici grevi de yapmaktadr. Bu durum alak basnl bu dkm yntemi ile retilen paralara ok stn zelliklerin kazandrlmasna yardmc olur. lemlerin otomasyonu, dk kalp ve metal scaklile ilemlerin uygulanma kolayl gibi alardan geleneksel (yer ekimi ile) dkm yntemlerine oranla bu yntemi avantajl hale getirmektedir [1,3,10]. Dk basn altnda katlama hznn artmas nedeniyle dkmlerde tane boyutu ve dendrit kol aral azaltlmakta ve sonuta mekanik zellikler iyiletirilmektedir [1,3,10]. Ancak, sv metalin doldurulmas srasnda uygulanan gaz basncnn alkant oluumu, metalin dkm srasnda hzlkatlaarak akcln azalmas gibi olumsuzluklar beraberinde birtakm dkm hatalarn da getirebilmektedir. te bu nedenle geleneksel dkm yntemlerine oranla bir ok avantajlar bulunmasna karn, vakumlu sisteme kyasla dezavantajlar da bulunmaktadr [1,2]. Vakum kullanm ile sv metalin kalba dolmasn salayan sistemde ise, kalp boluuna sv metalin itilmek suretiyle deil de ekilerek veya emilerek doldurulmas dnda alak basnlgaz ile yerekimine ters dkm yntemi ile aralarnda ilemin yapl asndan pek fark bulunmamaktadr (ekil 2). Yntem otomasyona uygun olup, dkm srasnda sv metalin ak ve akcl, ok ince kesite sahip paralarn retimi, hedeflenen scaklkta dkm, dkm zel ilem gerektiren para ve alamlarn kontroll atmosfer altnda retilebilmesi gibi bir ok faktrn kolayca kontrol edilebilmesi nedeniyle yksek kalitede dkm para retimi yaplabilmektedir [2-7,9-11].  
Vakum yardmyla yerekimine ters dkm yntemi ile para retimi konusunda genel olarak yntemin tantan snrl almalar bulunmaktadr. Bu konuda vakum miktar, dkm scakl ve dkm ilemlerinde dnyada en yaygn olarak kullanlan yakum kalplarn retilen dkm paralarn yap ve mekanik zelliklerine etkilerinin belirlenmesine ynelik alma bulunmamaktadr. Bu nedenle bu almann amac scaklk ve basncn ya kumdan hazrlanan kalplara dklen Al -%10 Si alamnn yap ve mekanik zelliklerine etkilerinin belirlenmesidir. 
2.	 DENEYSEL ALIMALAR (EXPERIMENTAL PROCEDURE) 
Yerekimine ters dkm yntemi ile numune retimi iin elektrik diren ergitme nitesi kullanlmtr. Ergitme srasnda; ocak ve sv metalin scakl Ktipi termokupllar yardmyla llmtr. Dkm ilemlerinde, kimyasal bileimi Tablo 1de verilen %10 Si ieren ticari Al-Si dkm alam (ETAL 171) kullanlmtr. almada vakum ile yerekimine ters dkm yaplabilmesi iin elik malzemeden zel olarak hazrlanm olan boru tipi dereceler kullanlmtr. Yerekimi dkm ilemlerinde ise dkmhanelerde kullanlan geleneksel ereve tipi dereceler kullanlmtr. 
Dkm ilemleri 600, 640 ve 690C scakllarda ve 100, 200, 250, 300 ve 500 mmHg vakum seviyelerinde hazrlanan ya kum kalplar yardmyla gerekletirilmitir. retilen ubuk biimindeki silindirik paralar ( 20 x 200 mm) TS 138 standardna uygun olarak Dartec 1200 tipi tahribatlbilgisayar kontroll numune test cihaznda ekme deneyine tabi tutularak bunlarn ekme dayanm ve % uzama deerleri belirlenmitir. 

1)

 2)
 3) 

4)

 1) Hazrlanan kalp vakum haznesine yerletirilir 

 2) Kalbn yolluu ergitme ocana daldrlp sv metal vakum ile kalp ierisine doldurulur (emdirilir) 
3) Dkm para katlatktan sonra ise vakumun kesilmesi ile yolluktaki sv metal ocaa geri boaltlarak dkm ilemi tamamlanr. 
 4) Dklen paralar kalptan karlr. 

ekil 2. Vakum ile yaplan yerekimine ters dkm ynteminin ilem aamalar [3] (Figure 2. Operation steps of vacuum counter gravity casting process) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 2, 2006 

Tablo 1. Dkm ilemlerinde kullanlan Al -% 10 Si alam kimyasal bileimi (Table 1. Chemical analysis of Al-10Si alloy used in casting process) 
Element  Bileim oran (% arlk)  
% Si  9.42  
% Fe  0.38  
%Cu  0.05  
%Mn  0.431  
%Mg  0.36  
%Cr  0.015  
%Ni  0.04  
%Zn  0.06  
%Ti  0.10  
%Pb  0.011  
%Al  Kalan  

600C dkm scakl bu alam iin ok dk olduundan bu scaklkta geleneksel dkm ynteminde baarl bir dkm yaplamamtr. Bu nedenle mekanik zellikleri test edilememitir. retilen ubuklardan alnan numuneler metalografik hazrlama ilemlerinden geirildikten sonra optik mikroskop monitr zerinde hazrlanan bir skala yardmyla izgisel Kesime Metodu (ekil 3) kullanlarak incelenmitir. 
Sz konusu numuneler %0,5 HCl + %99,5 saf sudan oluan zelti ierisinde dalama ilemine tabi tutulmutur. Dkm numunelerin younluklarnn tespiti iin Archimedes prensibi kullanlmtr. 

ekil 3. izgisel kesime metodu skalas(Figure 3. Scale of lineer intercept method) 
3.	 SONULAR VE TARTIMA (RESULTS AND DISCUSSION) 



3.1. Yapsal zelliklerin Deerlendirilmesi (Evoluation of Structural Properties) 
retilen numunelerin mikroyaplarn gsteren fotoraflar ekil 4 ve 5te verilmitir. Bu yaplarda yer alan Si faznn boyut ve eklinin uygulanan dkm scakl ve vakum miktarnn etkisiyle katlama hz ve karakteristiinin farkllamasna bal olarak deitii grlmektedir. 
Al - %10 Si alamnn mikroyapsnn tektik kanun olarak adlandrlan . (Al) faz ile ubuk biimindeki Si paracklarnda olutuu tespit edilmitir.  


ekil 4. (a) 600C, (b) 640C ve (c) 690C dkm scaklklarnda geleneksel yerekimi dkm yntemi ile retilen numunelerin mikroyap fotoraflar(Figure 4. Micrographs of specimens produced by gravity casting process at pouring temperatures of (a) 600C, (b) 640C and (c) 690C) 

ekil 5. (a) 600C, (b) 640C ve (c) 690C dkm scaklklarnda yerekimine ters dkm yntemi ile 500 mmHg vakum uygulanarak retilen numunelerin mikroyap fotoraflar(Figure 5. Micrographs of specimens produced by counter gravity casting process at pouring temperatures of (a) 600C, (b) 640C and (c) 690C and vacuum level of 500mmHg) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 2, 2006 

H. Hasrcve F. Gl retim artlarnn Yerekimine Ters Dkm Yntemiyle retilen Paralarn Yap Ve Mekanik zelliklerine Etkileri 
Dkm scaklnn azalmasyla Si fazlarnn dalm ve biimlerinin deiime urad grlmektedir. 690C scaklktaki kaba ve uzun ubuk eklindeki Si faz boyutunun 640Cde kld grlmtr. Dkm scaklnn 600Cye dmesi ile birlikte daha fazla deiim meydana gelmektedir. 600Cde daha yksek scaklklara oranla Si faznn boyutunun kld tespit edilmitir. Vakum ile yerekimine ters dkmde ise her  dkm scaklnda da tektik grnmde deiim meydana gelmektedir. Vakum ile dkm sonucunda Si paracklarnn geleneksel yerekimiyle dkme kyasla kaba olan boyutlarnn klmesi neticesinde matris ierisindeki dalm artmaktadr. Dkm srasnda oluan fazlarn boyut ve ekillerinin katlama hzna bal olarak deitii grlmektedir. Dkm scakl arttka katlama hz dmekte ve svdan kat faza geite daha az ekirdeklenme olmaktadr. ekirdekleme hznn azalmas sunucunda daha iri taneli yapolumaktadr [1,3,10]. Vakum uygulamas durumunda dkm malzemenin katlama hz ve biimi deiime uramaktadr. Vakum uygulamas sonucunda basnldkm (pres dkm) uygulamalarna benzer ekilde dkm malzemesinin katlama hz artmakta ve katlama sresi ise ksalmaktadr. laveten vakum ile katlamann balad scaklk da deimektedir. 
Vakum miktar 100 mmHgdan 500 mmHgya arttnda katlama scakl daha da azalmakta ve katlama sresi ksalmaktadr. Bu sonu ekil 6da ya kum kalpta geleneksel ve vakum ile dkm artlarnda elde edilen souma erilerinden net olarak grlmektedir. Vakum uygulanmas sonucunda souma hznn artmasna bal olarak katlama hznn artmas ile geleneksel dkme kyasla malzemenin katlama sresi daha ksa olmaktadr. Bu sonular vakum uygulanmas ile katlamann daha ksa srede gerekletiini gstermitir. Hzlkatlama sonucunda ekirdeklenme hz artmakta ve bylece daha kk tane ve faz boyutlar elde edilmektedir. Bu durum Si fazlar arasndaki mesafenin llmesi sonucunda grlmtr. retilen alama ait Si fazlar arasndaki mesafenin dkm scakl ve vakum miktarna bal olarak deiimi izgisel kesime yntemiyle incelenmitir. Sonulara bakldnda Si fazlar aras mesafenin geleneksel yerekimi ile dkmlerde 600C scaklkta 10.73 m, 640C scaklkta 12.33 m ve 690C scaklkta ise 15 m olduu grlmektedir. 
Dkm scaklndaki arta bal olarak Si fazlararasndaki mesafenin artt grlmektedir. Bu durum dkm scaklndaki artile birlikte Si faznn kabalatn gstermektedir. lave olarak her bir dkm scaklnda ve 500 mmHg vakum miktarlarndaki Si fazlar arasndaki mesafe de llmtr. Vakum uygulanmas ile birlikte fazlar arasndaki mesafenin 600C scaklkta 8.33 m, 640C scaklkta 9.1 m ve 690C scaklkta ise 
13.3 m olduu grlmtr. Sonular geleneksel dkm yntemine kyasla her bir dkm scaklnda uygulanan vakum nedeniyle meydana gelen hzlkatlama sonucunda fazlar aras mesafenin azaldngstermektedir. Ayn zamanda vakum ile gerekletirilen dkmlerde de dkm scaklndaki arta katlama hznn azalmasna (ekil 6) balolarak Si fazlar arasndaki mesafenin artt tespit edilmitir. Geleneksel ve 500 mmHg vakum altnda yerekimine ters dkm sonucunda Si fazlararasndaki mesafenin deiimi incelendiinde, fazlar arasndaki mesafe deiimlerinin 600C scaklkta 


ekil 6. Geleneksel ve yerekimine ters dkm yntemleriyle retilen paralarn souma erileri (Figure 6. Cooling curves of casting parts produced by counter gravity casting and gravity casting processes) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 2, 2006 

% 22.36, 640C scaklkta % 27 ve 690C scaklkta ise % 11.33 olduu grlmtr. Sonular en fazla deiimin 640C dkm scaklnda meydana geldiini gstermektedir. 

3.2. Mekanik Deneylerden Elde Edilen Bulgularn 
Deerlendirilmesi (Discussion of Mechanical Test Resuilts) 
Mekanik deneylerden elde edilen sonular Tablo 2 ve ekil 7de verilmitir. Bu sonular vakum ile retilen numunelerin geleneksel dkm yntemiyle retilen numunelerden daha yksek sertlik ve ekme dayanmna sahip olduklarn gstermektedir. Vakum ile dkm yapldnda kalp ierisinden scakln daha hzl ekilmesi neticesinde dkm malzemesi daha hzl katlamaktadr (ekil 6). Hzl katlama nedeniyle dklen numunelerde kk boyutlu taneler olumaktadr. Ayn zamanda yap ierisindeki oluan Si paracklarnn boyutu klmekte ve bunlarn dalmlar daha homojen hale gelmektedir. Malzeme yapsndaki tane boyutunun klmesi ve sert 

Tablo 2. Deiik scaklk ve vakum artlar altnda dklen paralarn mekanik zellikleri (Table 2. Mechanical properties of casting parts poured at different temperatures and under different vacuum conditions) 
Numune  ekme Dayanm(MPa)  Uzama (%)  Kesit Daralmas (%)  Sertlik (BHN)  
1 (600C)  (****)  (****)  (****)  62  
1a (100 mmHg-600C)  120  1.25  0.3  64  
1b (200 mmHg-600C)  125  1.55  0.3  68  
1c (250 mmHg-600C)  128  1.92  0.55  72  
1d (300 mmHg-600C)  142  2.4  0.7  74  
1e (500 mmHg-600C)  163  2.82  1.1  77  

2 (640C)  132  1.53  0.8  65  
2a (100 mmHg-640C)  142  2.36  1.2  71  
2b (200 mmHg-640C)  148  2.59  1.45  72  
2c (250 mmHg-640C)  157  3.1  1.4  73  
2d (300 mmHg-640C)  151  2.87  0.87  69  
2e (500 mmHg-640C)  135  1.78  0.78  68  

3 (690C)  127  1.92  0.72  58  
3a (100 mmHg-690C)  148  2.10  0.85  63  
3b (200 mmHg-690C)  153  2.38  1,1  65  
3c (250 mmHg-690C)  150  2.73  0.8  67  
3d (300 mmHg-690C))  143  2.7  0.75  62  
3e (500 mmHg-690C)  130  2.15  0.61  61  
(****) : Dkm ilemi sonucunda salam numune retimi gerekletirilememitir.  


ekil 7. Al - %10 Si alamnn ekme dayanmnn uygulanan vakum miktar ve dkm scaklna gre deiimini gsteren eriler (Figure 7. Variation of tensile strength of Al-10%Si alloy with vacuum level and pouring temperature) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 2, 2006 

H. Hasrcve F. Gl retim artlarnn Yerekimine Ters Dkm Yntemiyle retilen Paralarn Yap Ve Mekanik zelliklerine Etkileri 
silisyum paracklar arasndaki ortalama uzakln azalmas nedenleriyle retilen Al - % 10 Si alamnn sertlik ve ekme dayanm artmaktadr [11-15]. 
Dk scaklk ve vakum neticesinde sv metalin ak ok zor olmakta ve akclk azalmaktadr. Kalp ierisine yeterli rahatlkla doldurulamayan sv metal ve hzl katlama sonucunda gzenekler (boluklar) olumaktadr. Bu gzenekler oluan gazlardan ziyade akcl dk metalin meydana getirdii dentritleraras gzenekler eklinde meydana gelmektedir. Bu durum mikroyap incelemeleri srasnda tespit edilmitir. Yksek scaklklarda ise kalp ierisinde meydana gelen gazlar neticesinde gzenekler olutuu grlmektedir. Oluan gzenekler younluu drerek alamn mekanik zelliklerini olumsuz etkilemektedir. 600 C scaklkta zellikle 100 ve 200 mmHg vakum seviyelerinde dkm sonucunda elde edilen sertlik ve mukavemet deerlerinin, 640 ve 690 C scaklklarnda geleneksel yntemle yaplan dkmle elde edilen deerlerden daha dk olduu grlmektedir. nk 100 ve 200 mmHg vakum ve dk scaklk artlarnda sv metal akclnn azalmas neticesinde dkm ilemi olduka glemekte, hatta imkanszlamaktadr. Dk scaklkta dkm malzemesinin yar kat halde olmasve hzl katlama (ekil 6) sebebiyle dk vakum seviyelerinde dkm sonucunda dk younlukta dkm para retimi gerekletirilmektedir. Buna karn, dk scaklkta yksek vakum ile dkm sonucunda zellikler iyilemektedir. Dk scaklk ve vakum seviyelerinde dk younluk ve zayf mekanik zelliklerin elde edilmi olmas neticesinde, dk dkm scaklklarnda yksek vakum ile dkm yaplmasnn nemli avantajlar salayaca bu alma sonular ile grlmtr. nk yksek vakum ile sv metal akcl artmakta ve younluu yksek malzeme retimi mmkn olmaktadr. Bu durum ise mekanik zellikleri iyiletirmektedir. Yaplan bu almada en yksek dayanm, younluk ve sertlik ile en dk porozitenin 600 C scaklk ve 500 mmHg vakum seviyesindeki dkm artlarsonucunda elde edilmitir. 
640 ve 690 C dkm scaklklarnda elde edilen sonulara bakldnda ise dk vakumda (0, 100 ve 200 mmHg) yaplan dkm sonucunda dk ekme dayanm elde edilirken, vakum miktarnn yaklak 250 mmHg seviyelerine karlmas durumunda en yksek dayanm deerlerine ulalmaktadr. Vakum miktarnn daha fazla artrlmas ile dayanm tekrar azalma gstermektedir. En yksek dayanm deerlerinin 600 Cde 500 mmHg, 640 C scaklkta 250 mmHg ve 690 Cde ise 200 mmHg vakum seviyelerinde elde edildii grlmektedir. Bu sonular; dkm scaklndaki arta bal olarak daha dk vakum seviyelerinde daha yksek dayanm elde edilebileceini gstermektedir. Bir baka ifadeyle ya kum kalba dkm ilemlerinde yksek scaklkta dk basn ile alma sonucunda ekme dayanm zelliklerinde art salamaktadr. 
Dier taraftan basnl dkm (pres dkm) ilemlerinde basn arttka retilen paralarn mekanik zelliklerinin srekli iyiletii ifade edilmektedir [13]. Ancak basnl dkm ilemlerinde metalik kalplar kullanlmaktadr. Bu almada kullanlan kalp ya kum kalp malzemesinden retilmitir. Bu kalp malzemesi silis kumu, kil (bentonit) ve nem (su) karmndan meydana gelmektedir. Ya kuma dkm ilemlerinde nemden kaynaklanan gaz oluumu nedeniyle dkm hatalarok ska grlmektedir. Ya kum kalplarda yksek dkm scaklklar ve vakum seviyelerinde gzenek art kalp malzemesindeki nem ile sv metalin etkilemesi sonucunda meydana gelmektedir. Yakum kalplarda nem bulunmas nedeniyle sv metal ile karlaan kalp malzemesinde bulunan nemin 2Al + 3H2O  Al2O3 + 3H2 reaksiyonu sonucunda gaz (buhar) haline dnerek kalp boluklarna doru kmas sz konusu olmaktadr (ekil 8). Bunun sonucunda oluan gazlarn iki farkl biimde metal ierisinde kalabilecei dnlmektedir. Birincisi kalbn doldurulmasnn ilk safhalarnda, kalp boluunun tam olarak svmetal ile doldurulmadaamada ortaya kan bu gazlar uygulanan vakumun etkisiyle ortamdan uzaklatrlmas sz konusu olmaktadr. Ancak, sv metalin doldurulmas ve katlamann ok ksa bir zamanda meydana geldii gzden karlmamaldr. kinci olarak, katlamann balad yerlerden birisinin de kalp duvarlarnn olduu gz nne alndnda, ortaya kan gazlarn bir ksmnn uygulanan vakumun etkisi ile kalp boluundan sv metal dolmadan uzaklatrlabilmesi mmkn olabilmektedir. Ancak, uygulanan basncn vakum olmas dolaysyla emme eklinde olduu dnlrse, vakum uygulamas srasnda oluan gazlarn derin (uzun) paralarda sv metal ierisine ekilmesi ve hzl katlama neticesinde kalp boluu dna atlamamas sz konusu olacaktr. Gaz problemleri konusunda yaplan baz almalarda da [10,11-14] bu durumlar vurgulanmaktadr. Bu reaksiyon sonucunda porozite (gzenek) meydana 

ekil 8. Dkm ilemi srasnda kalpta oluan gazlarn metal iersindeki durumu (Figure 8. Formation of porosity inside mold during pouring) 
Gazi niv. Mh. Mim. Fak. Der. Cilt 21, No 2, 2006 

gelmekte ve retilen paralarn zellikleri ktlemektedir. Porozitedeki art ve younluktaki azalma (Tablo 3) sonucunda dklen alamn mekanik zellikleri (Tablo 2) olumsuz etkilenmektedir. Bu gerek baka bir almada da [13] dile getirilmektedir. 
Bu almada elde edilen sonular (Tablo 3) genel olarak dkm scaklndaki arta bal olarak younluun azaldn ve gzenek miktarnn ise arttn gstermektedir. Ayn zamanda vakum miktarna bal olarak younluk ve gzenek miktarlarnn deitii grlmtr. 600C scaklkta dkm sonucunda geleneksel yntemle retilen numuneler arasnda en dk younluk sonularnn elde edildii grlmektedir. 600Cde geleneksel yntemle yar-kat yada katlamaya balayan metalin dklebilme zorluklarnedeniyle bu sonu elde edilmitir. Geleneksel yntemle en iyi sonuca 640C scaklkta dkm sonucunda ulalmtr. Scakln 690Cye ykseltilmesi ile younluk tekrar azalmtr. Vakum uygulamasna bal olarak 600C scaklkta dkm sonular incelendiinde, vakum miktarndaki arta paralel olarak younlukta art, gzenek miktarnda ise azalma grlmektedir. 640C dkm scaklndaki sonular incelendiinde ise; 250 mmHg vakuma kadar younluun artt, ancak daha yksek vakumlarda tekrar younluun azaldgrlmektedir. 690C scaklkta elde edilen sonular da benzer zellikler tamakta, ancak bu scaklkta en yksek younluk deerine 200 mmHg vakumda ulalmaktadr. 
Bulunan sonular, 600C scaklkta 500 mmHgdan daha yksek vakum seviyesinde yaplan dkmle daha yksek younluk deerlerinin elde edilebileceini gstermektedir. Metal scaklnn ok dk olmas, metalin yar-kat ya da katlamaya ok yakn bir halde bulunmas gaz nedeniyle gzenek miktarnn azalmasna sebep olurken, metalin kalba doldurulmasn gletirmektedir. Daha yksek scaklklarda ise ya kum kalplarn bnyesindeki nem nedeniyle meydana gelen gazlarn olumsuzluklarndan dolay yksek vakum seviyelerinde gzenek oluumu artarken, younluk ise azalmaktadr. Ancak, 640C scaklkta elde edilen sonular bu alamn yakum kalplara dkm ile genel olarak en iyi zelliklerin elde edildiini gstermektedir. Gzenek miktar azaldka younluk artmaktadr. Elde edilen sonular deerlendirildiinde younluun artmasna yol aan artlarda retilen alamn mekanik zelliklerinin iyiletii grlmektedir (Tablo 2). 
Ayrca dkm scakl azaldka alamn yzde uzama ve kesit daralmasnn ykseldii grlmtr. 600C scaklkta en iyi sertlik ve mukavemet 500 mmHg basnta elde edilirken, 640Cde 250 ve 690C scaklkta ise 200 mmHg vakum seviyelerinde elde edilmitir. Bu sonular ekme dayanmnda meydana gelen deiim ile paralellik gstermektedir. 
4. SONULAR (CONCLUSIONS) 
Bu almadan elde edilen sonular aada verilmitir. 

Tablo 3. Deiik scaklk ve vakum altnda dklen paralarn baz fiziksel zellikleri (Table 3. Some physical properties of specimens cast at different temperatures and under different vacuum conditions) 
Numune  Younluk (gr/cm3)  Gzenek (%)  
1 (600 C)  2,565  5,769  
1a (100 mmHg-600 C)  2,618  3,628  
1b (200 mmHg-600 C)  2,643  2,648  
1c (250 mmHg-600 C)  2,660  1,992  
1d (300 mmHg-600 C)  2,665  1,801  
1e (500 mmHg-600 C)  2,705  0,295  

2 (640 C)  2,648  2,454  
2a (100 mmHg-640 C)  2,669  1,648  
2b (200 mmHg-640 C)  2,678  1,306  
2c (250 mmHg-640 C)  2,692  0,780  
2d (300 mmHg-640 C)  2,666  1,762  
2e (500 mmHg-640 C)  2,652  2,300  

3 (690 C)  2,605  4,145  
3a (100 mmHg-690 C)  2,644  2,609  
3b (200 mmHg-690 C)  2,657  2,107  
3c (250 mmHg-690 C)  2,621  3,510  
3d (300 mmHg-690 C)  2,615  3,747  
3e (500 mmHg-690 C)  2,610  3,946  
Dkm malzemesinin teorik younluu 2.7128 g/cm3tr.  

H. Hasrcve F. Gl retim artlarnn Yerekimine Ters Dkm Yntemiyle retilen Paralarn Yap Ve Mekanik zelliklerine Etkileri 
1)Yerekimine ters dkm ileminde scaklk ve basn deiimine bal olarak retilen malzemenin yapve zelliklerinde deiim meydana gelmektedir. Dkm scaklndaki azalmaya bal olarak mikroyapda bulunan Si paracklarnn kld tespit edilmitir. Bu yapsal deiimin mekanik zelliklerin gelitirilmesinde etkili olduu grlmtr.  
2)Vakum uygulamas ile retilen alamn geleneksel dkm yntemiyle retilen alamdan daha stn yap ve mekanik zellikler sergiledii grlmtr. 
3)Ya kum kalplarda vakum miktarnn dkm scakl gz nne alnarak belirlenmesi gerektii grlmtr. Yksek dkm scaklklarnda vakum seviyesinin drlmesinin mekanik zelliklerin iyilemesine katk salayaca tespit edilmitir. 
4)600C dkm scaklnda 500 mmHg, 640Cde 250 mmHg ve 690Cde ise 200 mmHg vakum seviyelerinin kullanlmas sonucunda en stn mekanik zelliklerin elde edilebilecei belirlenmitir. 
5)Ya kum kalplarda vakum ile yerekimine ters dkm ynteminde kalplarn kurutulmas ya da boyanmas retilen parann zelliklerinin daha da iyilemesine yardmc olabilir. 

